Ayşegül ÇİMENTEPE
Spor Eğitmeni

Belki de çocuklara “Neden yaramazlık yapıyorsun?” diye sormak yerine, “Bu davranışınla bize ne anlatmaya çalışıyorsun?” diye sormalıyız.

Biz yetişkinler, duygu ve düşüncelerimizi çoğu zaman kelimelerle ifade edebiliriz. Ancak çocuklar için bu her zaman mümkün değildir. Çocuklar bazen kendilerini ağlayarak, vurarak, çığlık atarak, ısırarak, sınıfta koşarak, oyuncak fırlatarak ya da içlerine kapanarak anlatırlar. Çünkü davranış da bir iletişim biçimidir. Önemli olan, ebeveynler ve öğretmenler olarak bu davranışların altında yatan ihtiyacı anlayabilmektir.

Bir çocuğun sınıfta sürekli koşması, onun “yaramaz” veya “söz dinlemeyen” bir çocuk olduğu anlamına gelmez. Dışarıdan bakıldığında bu davranış sınıf düzenini bozuyor gibi görünebilir. Oysa çocuk hareket etmeye ihtiyaç duyuyor, dikkatini hareket hâlindeyken daha kolay topluyor, kaygısını azaltmaya çalışıyor veya kendisini başka türlü ifade edemiyor olabilir. Bazı çocuklar için hareket etmek yalnızca fiziksel bir ihtiyaç değil, aynı zamanda öğrenmenin ve kendini düzenlemenin de bir yoludur.

Elbette çocuklara güvenli ve uygun sınırlar koyulmalıdır. Ancak istenmeyen bir davranış karşısında çocuğu hemen etiketlemek, cezalandırmak veya ortamdan uzaklaştırmak, davranışın gerçek nedenini ortadan kaldırmaz. Aksine çocuk, anlaşılmadığını hissedebilir. Bu durum bazı çocuklarda içe kapanmaya, bazı çocuklarda ise öfkenin ve istenmeyen davranışların artmasına yol açabilir.

Bu nedenle bir çocuk hakkında karar vermeden önce onu dikkatle gözlemlemeliyiz. Davranışın ne zaman ortaya çıktığını, öncesinde ne yaşandığını ve çocuğun aslında hangi ihtiyacını anlatmaya çalıştığını anlamalıyız. Çünkü her davranışın arkasında görülmeyi, duyulmayı ve anlaşılmayı bekleyen bir çocuk olabilir.

Çocuğu etiketlemek kolaydır; onu gerçekten anlamaya çalışmak ise sabır, dikkat ve emek ister. Belki de “yaramaz” olarak nitelendirdiğimiz çocukların büyük bir bölümü, yalnızca kendilerini anlatmanın başka bir yolunu arıyordur.